Boek Paus

Als kind moet ik al een overmatige interesse in boeken hebben gehad. Regelmatig pakte ik de onderste planken van de toen al omvangrijke boekenkast van mijn vader leeg. De boeken bladerde ik door en als ik ze allemaal gehad had, liet ik de ontstane chaos achter voor mijn moeder. Slechts één boek kon ik met mijn toen nog volstrekte ongeletterdheid benoemen: Boek Paus. Oftewel een boek vol foto’s van paus Johannes Paulus II. Veelzeggend is dat dat boek er niet meer is. Kapotgebladerd door een tweejarige peuter.

Wie had gedacht dat Boek Paus nog eens een vervolg zou krijgen in het bijna atheïstische Berlijn? Enkele weblogs geleden sprak ik al over een nieuwe kans voor Der General en zijn muzikale troepen. Die een speciaal voor de tachtigste verjaardag van de huidige paus gecomponeerde mis instudeerden en daarmee een bescheiden Duitse tournee maakten. Ik mocht het meemaken.

Eerlijk gezegd heb ik het lange tijd niet in Mis Paus zien zitten. Een nieuw stuk, dat je niet op cd kunt beluisteren omdat het simpelweg nog nooit is uitgevoerd, dat is ontzettend moeilijk. Zeker als met jou nog zo’n 250 andere muzikanten hetzelfde probleem hebben. De repetities, geleid door dirigent en componist, vond ik vaker een bonte chaos dan een gestructureerd samenspelen. Toch besloten ze elke repetitie met te zeggen hoe Grossartig het wel niet geweest was. Tijdens de nazit stuitte dat steevast op verbazing, evenals Fenomeen Paus zelf. Ongelovigen en andersgelovigen met zijn allen muzikaal op de bres voor het Vaticaan. Mijn orkestvrienden leken het zelf ook niet helemaal te bevatten.

Toch kreeg Mis Paus vorm. Het bleek niet een volstrekt atonale verzameling van noten, maar eigenlijk een heel klassiek stuk. Af en toe leek het wel filmmuziek. Of hoorde je lijnen uit de oudste kerkmuziek, het Gregoriaans. Met zijn 250en begrepen we de muziek steeds beter en werd Mis Paus óns stuk. Een grote groep niet-katholieken die de geestelijke muziek omarmden. Zodat ik vorige week zondag in alle vroegte vol vertrouwen het huis verliet. Op naar de Urauffuehrung van Mis Paus.

Want vorige week zondag vierde de paus zijn tachtigste verjaardag officieel. En met een Duitse paus wordt daar zelfs in dat ongelovige Berlijn aandacht aan geschonken. Een stoet hoge Duitse geestelijken was er speciaal voor gekomen. Onder de kerkgangers bevond zich Angela Merkel. En de muzikale omlijsting was dus in handen van het nagenoeg compleet ongelovige koor en orkest van de Humbolt Universiteit. Het spektakelstuk van componist Wolfgang Seifen daverde door de Hedwigskathedraal. De paus moet het in Rome nog gehoord hebben.

In het Beierse Regensburg werd dat kunstje afgelopen weekend nog eens herhaald. Al mijn beelden van Beieren zijn er ruimschoots bevestigd, want aan bier, vlees en Gute Laune heeft het niet ontbroken. En aan discussies ook niet! Want het was nogal wat voor de niet-religieuze Berlijners om te musiceren in het o zo katholieke Beieren. De discussies die dat opleverde, vond ik bijna nog interessanter dan de mis zelf. Er zijn mensen die nu daadwerkelijk overwegen om uit het project te stappen. Dat hun anti-katholieke gezindheid zo ver ging, wisten ze van tevoren zelf ook niet.

Musiceren en discussiëren gingen de afgelopen maanden hand in hand. Nu is het klaar. Mis Paus gaat voorlopig de kast in, om er dan vóór de reis naar Rome op 20 juli nog één keer uit te komen. Voor mij was het zonder twijfel het meest merkwaardige, maar daardoor ook meest bijzondere muziekproject ooit. Ik zou er een boek over kunnen schrijven.



Fragment van Mis Paus in de Tagesschau van 15 april, 20.00 uur:
http://www.tagesschau.de/sendungen/0,,OID6625518_,00.html

Documentaire over Mis Paus, gemaakt door de Duitse wereldomroep:
http://www2.hu-berlin.de/umd/verschiedenes/mitschnitte.htm